ประวัติจังหวัดลำพูนจังหวัดลำพูน เดิ

ประวัติจังหวัดลำพูน
จังหวัดลำพูน เดิมชื่อเมืองหริภุญไชย เป็นเมืองโบราณ มีอายุประมาณ 1,343 ปี ตามพงศาวดารโยนกเล่าสืบต่อกันถึงการสร้างเมืองหริภุญไชย โดยฤาษีวาสุเทพ เป็นผู้เกณฑ์พวกเม็งคบุตร หรือ ชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้น ในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสาย คือ แม่น้ำกวง และแม่น้ำปิง เมื่อมาสร้างเสร็จได้ส่งทูตไปเชิญ ราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้พระนาม “จามเทวี” มาเป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองหริภุญไชย สืบราชวงศ์กษัตริย์ ต่อมาหลายพระองค์ จนกระทั่งถึงสมัยพระยายีบาจึงได้เสียการปกครองให้แก่พ่อขุนเม็งรายมหาราช ผู้รวบรวม แว่นแคว้นทางเหนือเข้าเป็นอาณาจักรล้านนา เมืองลำพูน ถึงแม้ว่า จะตกอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรล้านนา แต่ก็ได้เป็นผู้ถ่ายทอดมรดกทางศิลปและวัฒนธรรมให้แก่ผู้ที่เข้ามาปกครอง ดังปรากฏหลักฐานทั่วไปในเวียงกุมกาม เชียงใหม่และเชียงราย เมืองลำพูนจึงยังคงความสำคัญในทางศิลปะและวัฒนธรรมของอาณาจักรล้านนา จนกระทั่งสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เมืองลำพูนจึงได้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทย มีผู้ครองนครสืบต่อกันมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ต่อมาภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 เมื่อเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้าย คือ พลตรีเจ้าจักรคำ ขจรศักดิ์ ถึงแก่พิราลัย เมืองลำพูนจึงเปลี่ยนเป็นจังหวัด มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครอง สืบมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน
“ เมืองโบราณหริภุญไชย” อาณาจักรอันรุ่งเรืองและเก่าแก่ที่สุดในภาคเหนือ แบ่งเป็น ๕ ยุค คือ
ยุคก่อนประวิติศาสตร์
ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่ม
ยุคล้านนา
ยุคต้นรัตนโกสินทร์
ยุคการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน
“ยุคก่อนประวัติศาสตร์” ประมาณ ๒,๐๐๐-๓,๐๐๐ ปี แหล่งโบราณคดีบ้านวังไฮ เป็นชุมชนโบราณยุคแรก ที่ปรากฏหลักฐาน ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำกวง ในเขต ต.เวียงยองอ.เมืองลำพูน กลุ่มชนที่นี่คือเผ่าพันธุ์ดั้งเดิมที่อยู่อาศัยในดินแดนแถบนี้ก่อนที่จะรับ วัฒนธรรมในรูปแบบใหม่ที่แผ่ขยายเข้ามาและผสมผสานกับวัฒนธรรมเดิม
“ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่ม” พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๙ อาณาจักรหริภุญไชย ก่อตั้งขึ้นโดยได้รับแบบอย่าง วัฒนธรรมทวารวดี จากลุ่มน้ำเจ้าพระยาในภาคกลางที่มีระเบียบแบบแผน ทั้งการปกครองศาสนา ศิลปวัฒนธรรม รุ่งเรืองในด้านการค้าเศรษฐกิจ มีกษัตริย์ปกครอง ที่ต้องทำนุบำรุงศาสนา และประชาชนศรัทธาพุทธศาสนาอย่างยิ่งมีปฐมกษัตรีย์ คือ พระนางจามเทวี
“ยุคล้านนา” พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๑ พญามังรายได้ย้าย ศูนย์กลางการปกครองไปเชียงใหม่และให้เมืองหริภุญไชยเป็นศูนย์กลางของพุทธ ศาสนา ทำให้พุทธศาสนาประดิษฐานอย่างมั่นคงและต่อเนื่องในดินแดนหริภุญไชย
“ยุคต้นรัตนโกสินทร์” พุทธศตวรรษที่ ๒๔-๒๕ เป็นยุคเก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง ในช่วงที่พม่าครอบครอง ดินแดนล้านนา เกิดสงครามขึ้นบ่อยครั้ง ชาวเมืองพากันหลบหนีเข้าป่า ปล่อยบ้านเมืองร้างพญากาวิละ เจ้าเมืองเชียงใหม่ ได้แต่งตั้งน้องชาย คือ พระยาบุรีรัตน์ (คำฝั้น)มาครองเมืองลำพูนและได้อพยพผู้คนชาวยอง มาสร้างบ้าน แปงเมืองใหม่โดยตั้งถิ่นฐานที่อยู่แถบ ริมน้ำกวง น้ำปิง และน้ำทาชาวยองได้นำวัฒนธรรม ศิลปกรรม และงานช่างต่างๆ มาด้วย ยุคนี้บ้านเมืองสงบสุข ร่มเย็น
“ยุคปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน” เป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ โดยยกเลิกการปกครองแบบ เจ้าผู้ครองนครมีการแต่งตั้งข้าหลวงประจำเมือง มาปกครองเมืองลำพูน รวมหัวเมืองที่อยู่ใกล้เคียงตั้งเป็นมณฑล มีข้าหลวงใหญ่ปกครองขึ้นตรงต่อสยามมีการสร้างทางรถไฟสายเหนือ



ขนาดที่ตั้ง
จังหวัดลำพูน ตั้งอยู่ทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย อยู่ห่างจากกรุงเทพ มหานคร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (สายเอเซีย) เป็นระยะทาง 689 กิโลเมตร ตามทางหลวงแผ่นดินสายพหลโยธิน เป็นระยะทาง 724 กิโลเมตร และตามทางรถไฟ 729 กิโลเมตร ตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 18 องศาเหนือ และเส้นแวงที่ 99 องศาตะวันออก อยู่ในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบน อยู่ห่างจากจังหวัดเชียงใหม่เพียง 22 ก.ม. เป็นพื้นที่ ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือตอนบน และอนุภูมิภาค ลุ่มน้ำโขง หรือพื้นที่สี่เหลี่ยมเศรษฐกิจร่วมกับ จังหวัดเชียงใหม่
จังหวัดลำพูนเป็นจังหวัดที่มีขนาดเล็กที่สุดของภาคเหนือมีพื้นที่ทั้งหมด ประมาณ 4,505.882 ตร.กม. หรือประมาณ 2,815,675 ไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 4.85 ของพื้นที่ ภาคเหนือตอนบน บริเวณที่กว้างที่สุดประมาณ 43 กม. และยาวจากเหนือจดใต้ 136 กม.
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับ อ.สารภี อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่
ทิศใต้ ติดต่อกับ อ.เถิน จ.ลำปาง และ อ.สามเงา จ.ตาก
ทิศตะวันออก ติดต่อกับ อ.ห้างฉัตร อ.สบปราบ อ.เสริมงาม จ.ลำปาง
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ อ.ฮอด อ.จอมทอง อ.หางดง อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่
ลักษณะภูมิอากาศ
จังหวัดลำพูนตั้งอยู่ในภาคเหนือ ซึ่งตามตำแหน่งที่ตั้งอยู่ในเขตร้อนที่ค่อนไปทาง เขตอากาศอบอุ่น ในฤดูหนาวจึงมีอากาศเย็นค่อนข้างหนาว แต่เนื่องจากอยู่ลึกเข้าไปใน แผ่นดินห่างไกลจากทะเล จึงมีฤดูแล้งที่ยาวนานและอากาศจะร้อนถึงร้อนจัดในฤดูร้อน จังหวัดลำพูนมีสภาพภูมิอากาศแตกต่างกันอย่างเด่นชัด 3 ช่วงฤดู คือช่วงเดือนมีนาคม กับเมษายนมีอากาศร้อน ช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม จะมีฝนตกชุกเป็นฤดูฝน และช่วงเดือนพฤศจิกายนถึง เดือนกุมภาพันธ์มีอากาศหนาวเย็นเป็นฤดูหนาว ซึ่งฤดูหนาวและฤดูร้อนนั้น เป็นช่วงฤดูแล้ง ที่มีระยะเวลาติดต่อกันประมาณ 6 เดือน ในช่วงฤดูฝนอีก 6 เดือน นั้น อากาศจะไม่ร้อนเท่ากับ ในฤดูร้อน และไม่หนาวเย็นเท่า ฤดูหนาว คือมีอุณหภูมิปานกลางอยู่ระหว่างสองฤดูดังกล่าว
ด้านการเกษตรกรรม จังหวัดลำพูนมีพื้นที่ถือครองเพื่อการเกษตร รวม 641,889 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 22.79 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัด จำนวนเกษตรกร 224,971 คน คิดเป็นร้อยละ 55.37 ของประชากรทั้งหมด
ด้านการอุตสาหกรรม จังหวัดลำพูนมีจำนวนโรงงานอุตสาหกรรมทั้งหมด 833 โรงงาน เงินลงทุน 33,242 ล้านบาท การจ้างงานกว่า 70,000 คน แยกเป็น นอกเขตนิตมอุตสาหกรรมภาคเหนือ จำนวน 765 โรงงาน มีเงินลงทุน 6,375 ล้านบาท มีคนงาน 14,923 คน รวมโรงงานที่ตั้งในพื้นที่สวนอุตสาหกรรมเอกชนในเครือสหพัฒน์อินเตอร์โฮลดิ้ง จำกัด จำนวน 9 โรงงาน เงินลงทุนประมาณ 1,131 ล้านบาท คนงาน 2,397 คน โรงงานที่ตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือ ที่เปิดดำเนินการแล้ว 68 โรงงาน มีเงินลงทุน ประมาณ 26,867 ล้านบาท และมีแรงงานประมาณ 36,940 คน มีมูลค่ากา

ผลลัพธ์ (ไทย) 1:

ประวัติจังหวัดลำพูนจังหวัดลำพูนเดิมชื่อเมืองหริภุญไชยเป็นเมืองโบราณมีอายุประมาณ 1,343 ปีตามพงศาวดารโยนกเล่าสืบต่อกันถึงการสร้างเมืองหริภุญไชยโดยฤาษีวาสุเทพเป็นผู้เกณฑ์พวกเม็งคบุตรหรือชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้นในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสายคือแม่น้ำกวงและแม่น้ำปิงเมื่อมาสร้างเสร็จได้ส่งทูตไปเชิญราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้พระนาม "จามเทวี" มาเป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองหริภุญไชยสืบราชวงศ์กษัตริย์ต่อมาหลายพระองค์จนกระทั่งถึงสมัยพระยายีบาจึงได้เสียการปกครองให้แก่พ่อขุนเม็งรายมหาราชผู้รวบรวมแว่นแคว้นทางเหนือเข้าเป็นอาณาจักรล้านนาเมืองลำพูนถึงแม้ว่าจะตกอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรล้านนาแต่ก็ได้เป็นผู้ถ่ายทอดมรดกทางศิลปและวัฒนธรรมให้แก่ผู้ที่เข้ามาปกครองดังปรากฏหลักฐานทั่วไปในเวียงกุมกามเชียงใหม่และเชียงรายเมืองลำพูนจึงยังคงความสำคัญในทางศิลปะและวัฒนธรรมของอาณาจักรล้านนาจนกระทั่งสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเมืองลำพูนจึงได้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยมีผู้ครองนครสืบต่อกันมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ต่อมาภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองพ.ศ. 2475 เมื่อเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายคือพลตรีเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ถึงแก่พิราลัยเมืองลำพูนจึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครองสืบมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน"เมืองโบราณหริภุญไชย" อาณาจักรอันรุ่งเรืองและเก่าแก่ที่สุดในภาคเหนือแบ่งเป็น ๕ ยุคคือยุคก่อนประวิติศาสตร์ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่มยุคล้านนายุคต้นรัตนโกสินทร์ยุคการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน"ยุคก่อนประวัติศาสตร์" ประมาณ ๒ ๐๐๐ - ๓ ๐๐๐ ปีแหล่งโบราณคดีบ้านวังไฮเป็นชุมชนโบราณยุคแรกที่ปรากฏหลักฐานตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำกวงในเขตต.เวียงยองอ.เมืองลำพูนกลุ่มชนที่นี่คือเผ่าพันธุ์ดั้งเดิมที่อยู่อาศัยในดินแดนแถบนี้ก่อนที่จะรับวัฒนธรรมในรูปแบบใหม่ที่แผ่ขยายเข้ามาและผสมผสานกับวัฒนธรรมเดิม"ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่ม" พุทธศตวรรษที่ ๑๓ - ๑๙ อาณาจักรหริภุญไชยก่อตั้งขึ้นโดยได้รับแบบอย่างวัฒนธรรมทวารวดีจากลุ่มน้ำเจ้าพระยาในภาคกลางที่มีระเบียบแบบแผนทั้งการปกครองศาสนาศิลปวัฒนธรรมรุ่งเรืองในด้านการค้าเศรษฐกิจมีกษัตริย์ปกครองที่ต้องทำนุบำรุงศาสนาและประชาชนศรัทธาพุทธศาสนาอย่างยิ่งมีปฐมกษัตรีย์คือพระนางจามเทวี"ยุคล้านนา" พุทธศตวรรษที่ ๑๙ - ๒๑ พญามังรายได้ย้ายทำให้พุทธศาสนาประดิษฐานอย่างมั่นคงและต่อเนื่องในดินแดนหริภุญไชยศูนย์กลางการปกครองไปเชียงใหม่และให้เมืองหริภุญไชยเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนา"ยุคต้นรัตนโกสินทร์" พุทธศตวรรษที่ ๒๔ - ๒๕ เป็นยุคเก็บผักใส่ซ้าเก็บข้าใส่เมืองในช่วงที่พม่าครอบครองดินแดนล้านนาเกิดสงครามขึ้นบ่อยครั้งชาวเมืองพากันหลบหนีเข้าป่าปล่อยบ้านเมืองร้างพญากาวิละเจ้าเมืองเชียงใหม่ได้แต่งตั้งน้องชายคือพระยาบุรีรัตน์ (คำฝั้น) มาครองเมืองลำพูนและได้อพยพผู้คนชาวยองมาสร้างบ้านแปงเมืองใหม่โดยตั้งถิ่นฐานที่อยู่แถบริมน้ำกวงน้ำปิงและน้ำทาชาวยองได้นำวัฒนธรรมศิลปกรรมและงานช่างต่าง ๆ มาด้วยยุคนี้บ้านเมืองสงบสุขร่มเย็น"ยุคปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน" เป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่โดยยกเลิกการปกครองแบบเจ้าผู้ครองนครมีการแต่งตั้งข้าหลวงประจำเมืองมาปกครองเมืองลำพูนรวมหัวเมืองที่อยู่ใกล้เคียงตั้งเป็นมณฑลมีข้าหลวงใหญ่ปกครองขึ้นตรงต่อสยามมีการสร้างทางรถไฟสายเหนือขนาดที่ตั้งจังหวัดลำพูนตั้งอยู่ทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (สายเอเซีย) เป็นระยะทาง 689 กิโลเมตรตามทางหลวงแผ่นดินสายพหลโยธินเป็นระยะทาง 724 กิโลเมตรและตามทางรถไฟ 729 กิโลเมตรตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 18 องศาเหนือและเส้นแวงที่ 99 องศาตะวันออกอยู่ในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบนอยู่ห่างจากจังหวัดเชียงใหม่เพียง 22 ก.ม. เป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางความเจริญของภาคเหนือตอนบนและอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขงหรือพื้นที่สี่เหลี่ยมเศรษฐกิจร่วมกับจังหวัดเชียงใหม่จังหวัดลำพูนเป็นจังหวัดที่มีขนาดเล็กที่สุดของภาคเหนือมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 4,505.882 ตร.กม หรือประมาณ 2,815,675 ไร่หรือคิดเป็นร้อยละ 4.85 ของพื้นที่ภาคเหนือตอนบนบริเวณที่กว้างที่สุดประมาณ 43 กม และยาวจากเหนือจดใต้ 136 กมอาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับอ.สารภีอ.สันกำแพงจ.เชียงใหม่ทิศใต้ติดต่อกับอ.เถินจ.ลำปางและอ.สามเงาจ.ตากทิศตะวันออกติดต่อกับอ.ห้างฉัตรอ.สบปราบอ.เสริมงามจ.ลำปางทิศตะวันตกติดต่อกับอ.ฮอดอ.จอมทองอ.หางดงอ.สันป่าตองจ.เชียงใหม่ลักษณะภูมิอากาศจังหวัดลำพูนตั้งอยู่ในภาคเหนือ ซึ่งตามตำแหน่งที่ตั้งอยู่ในเขตร้อนที่ค่อนไปทาง เขตอากาศอบอุ่น ในฤดูหนาวจึงมีอากาศเย็นค่อนข้างหนาว แต่เนื่องจากอยู่ลึกเข้าไปใน แผ่นดินห่างไกลจากทะเล จึงมีฤดูแล้งที่ยาวนานและอากาศจะร้อนถึงร้อนจัดในฤดูร้อน จังหวัดลำพูนมีสภาพภูมิอากาศแตกต่างกันอย่างเด่นชัด 3 ช่วงฤดู คือช่วงเดือนมีนาคม กับเมษายนมีอากาศร้อน ช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม จะมีฝนตกชุกเป็นฤดูฝน และช่วงเดือนพฤศจิกายนถึง เดือนกุมภาพันธ์มีอากาศหนาวเย็นเป็นฤดูหนาว ซึ่งฤดูหนาวและฤดูร้อนนั้น เป็นช่วงฤดูแล้ง ที่มีระยะเวลาติดต่อกันประมาณ 6 เดือน ในช่วงฤดูฝนอีก 6 เดือน นั้น อากาศจะไม่ร้อนเท่ากับ ในฤดูร้อน และไม่หนาวเย็นเท่า ฤดูหนาว คือมีอุณหภูมิปานกลางอยู่ระหว่างสองฤดูดังกล่าวด้านการเกษตรกรรมจังหวัดลำพูนมีพื้นที่ถือครองเพื่อการเกษตรรวม 641,889 ไร่คิดเป็นร้อยละ 22.79 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัดจำนวนเกษตรกร 224,971 คนคิดเป็นร้อยละ 55.37 ของประชากรทั้งหมดด้านการอุตสาหกรรมจังหวัดลำพูนมีจำนวนโรงงานอุตสาหกรรมทั้งหมด 833 โรงงานเงินลงทุน 33,242 ล้านบาทการจ้างงานกว่า 70000 คนแยกเป็นนอกเขตนิตมอุตสาหกรรมภาคเหนือจำนวน 765 โรงงานมีเงินลงทุน 6,375 ล้านบาทมีคนงาน 14,923 คนรวมโรงงานที่ตั้งในพื้นที่สวนอุตสาหกรรมเอกชนในเครือสหพัฒน์อินเตอร์โฮลดิ้งจำกัดจำนวน 9 โรงงานเงินลงทุนประมาณ 1,131 ล้านบาทคนงาน 2,397 คนโรงงานที่ตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมภาคเหนือที่เปิดดำเนินการแล้ว 68 โรงงานมีเงินลงทุนประมาณ 26,867 ล้านบาทและมีแรงงานประมาณ 36,940 คนมีมูลค่ากา

ผลลัพธ์ (ไทย) 2:

จังหวัดลำพูนประวัติจังหวัดลำพูนเดิมชื่อเมืองหริภุญไชยเป็นเมืองโบราณมีอายุประมาณ 1,343 ปี
โดยฤาษีวาสุเทพเป็นผู้เกณฑ์พวกเม็งคบุตรหรือชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้นในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสายคือแม่น้ำกวงและแม่น้ำปิงเมื่อมาสร้างเสร็จได้ส่งทูตไปเชิญราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้พระนาม "จาม เทวี " สืบราชวงศ์กษัตริย์ต่อมาหลายพระองค์ ผู้รวบรวม เมืองลำพูนถึงแม้ว่า เชียงใหม่และเชียงราย พ.ศ. 2475 เมื่อเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายคือพลตรีเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ถึงแก่พิราลัยเมืองลำพูนจึงเปลี่ยนเป็นจังหวัด สืบมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน
"เมืองโบราณหริภุญไชย" แบ่งเป็น 5 ยุค ประมาณ 2,000-3,000 ปีแหล่งโบราณคดีบ้านวังไฮเป็นชุมชนโบราณยุคแรกที่ปรากฏหลักฐาน ในเขตต. เวียงยองอ. เมืองลำพูน พุทธศตวรรษที่ 13-19 อาณาจักรหริภุญไชยก่อตั้งขึ้นโดยได้รับแบบอย่างวัฒนธรรมทวารวดี ทั้งการปกครองศาสนาศิลปวัฒนธรรมรุ่งเรืองในด้านการค้าเศรษฐกิจมีกษัตริย์ปกครองที่ต้องทำนุบำรุงศาสนา คือพระนางจามเทวี"ยุคล้านนา" พุทธศตวรรษที่ 19-21 พญามังรายได้ย้าย ศาสนา พุทธศตวรรษที่ 24-25 เป็นยุคเก็บผักใส่ซ้าเก็บข้าใส่เมืองในช่วงที่พม่าครอบครองดินแดนล้านนาเกิดสงครามขึ้นบ่อยครั้งชาวเมืองพากันหลบหนีเข้าป่าปล่อยบ้านเมืองร้างพญากาวิละเจ้าเมืองเชียงใหม่ได้แต่งตั้ง น้องชายคือพระยาบุรีรัตน์ มาสร้างบ้าน ริมน้ำกวงน้ำปิงและน้ำทาชาวยองได้นำวัฒนธรรมศิลปกรรมและงานช่างต่างๆมาด้วยยุคนี้บ้านเมืองสงบสุข โดยยกเลิกการปกครองแบบ มาปกครองเมืองลำพูน อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 11 (สายเอเซีย) เป็นระยะทาง 689 กิโลเมตรตามทางหลวงแผ่นดินสายพหลโยธินเป็นระยะทาง 724 กิโลเมตรและตามทางรถไฟ 729 กิโลเมตรตั้งอยู่ระหว่างเส้นรุ้งที่ 18 องศาเหนือและเส้นแวงที่ 99 องศา ตะวันออกอยู่ในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือตอนบนอยู่ห่างจากจังหวัดเชียงใหม่เพียง 22 ก.ม. เป็นพื้นที่ และอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ประมาณ 4,505.882 ตร.กม. หรือประมาณ 2,815,675 ไร่หรือคิดเป็นร้อยละ 4.85 ของพื้นที่ภาคเหนือตอนบนบริเวณที่กว้างที่สุดประมาณ 43 กม และยาวจากเหนือจดใต้ 136 กม. อาณาเขตทิศเหนือติดต่อกับอ. สารภีอ. สันกำแพงจ. เชียงใหม่ทิศใต้ติดต่อกับอ. เถินจ. ลำปางและอ. สามเงาจ. ตากทิศตะวันออกติดต่อกับอ. ห้างฉัตรอ. ​​สบปราบ อ. เสริมงามจ. ลำปางทิศตะวันตกติดต่อกับอ. ฮอดอ. จอมทองอ. หางดงอ. สันป่าตอง เขตอากาศอบอุ่น แต่เนื่องจากอยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดินห่างไกลจากทะเล 3 ช่วงฤดูคือช่วงเดือนมีนาคมกับเมษายนมีอากาศร้อนช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคมจะมีฝนตกชุกเป็นฤดูฝนและช่วงเดือนพฤศจิกายนถึง ซึ่งฤดูหนาวและฤดูร้อนนั้นเป็นช่วงฤดูแล้งที่มีระยะเวลาติดต่อกันประมาณ 6 เดือนในช่วงฤดูฝนอีก 6 เดือนนั้นอากาศจะไม่ร้อนเท่ากับในฤดูร้อนและไม่หนาวเย็นเท่าฤดูหนาว รวม 641,889 ไร่คิดเป็นร้อยละ 22.79 ของพื้นที่ทั้งหมดของจังหวัดจำนวนเกษตรกร 224,971 คนคิดเป็นร้อยละ 55.37 833 โรงงานเงินลงทุน 33,242 ล้านบาทการจ้างงานกว่า 70,000 คนแยกเป็นนอกเขตนิตมอุตสาหกรรมภาคเหนือจำนวน 765 โรงงานมีเงินลงทุน 6,375 ล้านบาทมีคนงาน 14,923 คน จำกัด จำนวน 9 โรงงานเงินลงทุนประมาณ 1,131 ล้านบาทคนงาน 2,397 คน ที่เปิดดำเนินการแล้ว 68 โรงงานมีเงินลงทุนประมาณ 26,867 ล้านบาทและมีแรงงานประมาณ 36,940 คนมีมูลค่ากา

ผลลัพธ์ (ไทย) 3:

ประวัติจังหวัดลำพูน
จังหวัดลำพูนเดิมชื่อเมืองหริภุญไชยเป็นเมืองโบราณมีอายุประมาณ 1343 . ตามพงศาวดารโยนกเล่าสืบต่อกันถึงการสร้างเมืองหริภุญไชยโดยฤาษีวาสุเทพเป็นผู้เกณฑ์พวกเม็งคบุตรค็อคชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้นในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสายความแม่น้ำกวงและแม่น้ำปิงราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้พระนาม " จามเทวี " มาเป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองหริภุญไชยสืบราชวงศ์กษัตริย์ต่อมาหลายพระองค์จนกระทั่งถึงสมัยพระยายีบาจึงได้เสียการปกครองให้แก่พ่อขุนเม็งรายมหาราชผู้รวบรวมเมืองลำพูนถึงแม้ว่าจะตกอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรล้านนาแต่ก็ได้เป็นผู้ถ่ายทอดมรดกทางศิลปและวัฒนธรรมให้แก่ผู้ที่เข้ามาปกครองดังปรากฏหลักฐานทั่วไปในเวียงกุมกามเชียงใหม่และเชียงรายจนกระทั่งสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเมืองลำพูนจึงได้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยมีผู้ครองนครสืบต่อกันมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ต่อมาภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองพ .ศ . 2475 เมื่อเจ้าผู้ครองนครองค์สุดท้ายความพลตรีเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ถึงแก่พิราลัยเมืองลำพูนจึงเปลี่ยนเป็นจังหวัดมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้ปกครองสืบมาจนกระทั่งถึงปัจจุบัน
" เมืองโบราณหริภุญไชย " อาณาจักรอันรุ่งเรืองและเก่าแก่ที่สุดในภาคเหนือแบ่งเป็น๕ยุคความยุคก่อนประวิติศาสตร์ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่ม





ยุคล้านนายุคต้นรัตนโกสินทร์ยุคการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน" ยุคก่อนประวัติศาสตร์ " ประมาณ๒๐๐๐กัน๐๐๐ , - , . แหล่งโบราณคดีบ้านวังไฮเป็นชุมชนโบราณยุคแรกที่ปรากฏหลักฐานตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำกวงในเขตต . เวียงยองอ .เมืองลำพูนกลุ่มชนที่นี่คือเผ่าพันธุ์ดั้งเดิมที่อยู่อาศัยในดินแดนแถบนี้ก่อนที่จะรับวัฒนธรรมในรูปแบบใหม่ที่แผ่ขยายเข้ามาและผสมผสานกับวัฒนธรรมเดิม
" ยุคประวัติศาสตร์แรกเริ่ม " พุทธศตวรรษที่๑๓ - ๑๙อาณาจักรหริภุญไชยก่อตั้งขึ้นโดยได้รับแบบอย่างวัฒนธรรมทวารวดีจากลุ่มน้ำเจ้าพระยาในภาคกลางที่มีระเบียบแบบแผนทั้งการปกครองศาสนาศิลปวัฒนธรรมมีกษัตริย์ปกครองที่ต้องทำนุบำรุงศาสนาและประชาชนศรัทธาพุทธศาสนาอย่างยิ่งมีปฐมกษัตรีย์ความพระนางจามเทวี
" ยุคล้านนา " พุทธศตวรรษที่๑๙ - ๒๑พญามังรายได้ย้ายศูนย์กลางการปกครองไปเชียงใหม่และให้เมืองหริภุญไชยเป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาทำให้พุทธศาสนาประดิษฐานอย่างมั่นคงและต่อเนื่องในดินแดนหริภุญไชย
" ยุคต้นรัตนโกสินทร์ " พุทธศตวรรษที่๒๔ - ๒๕เป็นยุคเก็บผักใส่ซ้าเก็บข้าใส่เมืองในช่วงที่พม่าครอบครองดินแดนล้านนาเกิดสงครามขึ้นบ่อยครั้งชาวเมืองพากันหลบหนีเข้าป่าปล่อยบ้านเมืองร้างพญากาวิละได้แต่งตั้งน้องชายความพระยาบุรีรัตน์ ( คำฝั้น ) มาครองเมืองลำพูนและได้อพยพผู้คนชาวยองมาสร้างบ้านแปงเมืองใหม่โดยตั้งถิ่นฐานที่อยู่แถบริมน้ำกวงน้ำปิงและน้ำทาชาวยองได้นำวัฒนธรรมศิลปกรรมและงานช่างต่างๆ