“ผ้าภูอัคนี” หรือ “ผ้าย้อมดินภูเขาไฟ” เกิดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน ของบ้านเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ ที่ได้นำวัตถุดิบจากธรรมชาติ ที่หาได้ในท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ โดยเป็นกรรมวิธีในการย้อมสีผ้า ให้ออกมามีสีสวยงามอย่างมีเอกลักษณ์ ด้วยการนำผ้าฝ้ายหรือผ้าไหม ไปย้อมกับดินภูเขาไฟ หนึ่งในวัตถุดิบสำคัญที่หาได้ไม่ยาก เพราะหมู่บ้านเจริญสุขนั้น ตั้งอยู่ใกล้กับ “เขาพระอังคาร” ซึ่งเป็นภูเขาไฟเก่าแก่ที่ดับแล้ว 1 ใน 6 ลูกของจังหวัดบุรีรัมย์ ดินบริเวณนี้จึงอุดมด้วยแร่ธาตุจากลาวาภูเขาไฟที่ปะทุออกมาในอดีต ซึ่งนอกจากเป็นประโยชน์ในการเพาะปลูกแล้ว ชาวบ้านเจริญสุขยังคิดค้นวิธีการนำดินเหล่านี้มาใช้ย้อมผ้าอีกด้วย
โดยที่กระบวนการผลิตนั้น ก็เริ่มจากคัดกรองดินจนได้สีบริสุทธ์ เอาฝ้ายลงจุ่ม แล้วเอาไปตาก ก่อนที่จะเอามาทอเป็นผืนออกมา สีสวยจนเรียกว่า ผ้าภูอัคนี ที่มีหลายสีก็เพราะว่าเอาวัสดุธรรมชาติอื่นมาใช้ด้วย เช่น เปลือกประดู่ให้โทนสีเข้มขึ้น ขมิ้นบ้าง หินบะซอลท์ และดอกอัญชัน เป็นต้น
นับได้ว่าการทำผ้าภูอัคนี เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่น่ามหัศจรรย์ ที่เกิดจากดินธรรมดา เเละได้กลับกลายมาเป็นสีสันงดงามอย่างมีเอกลักษณ์ จนเป็นหนึ่งผลิตภัณฑ์ที่น่าสนใจของจังหวัดบุรีรัมย์ ในการซื้อกลับไปเป็นของฝากสำหรับคนที่บ้านหรือให้กับตนเอง.