จากประเพณีมาวรีสู่การแสดงออกถึงประเด็นร่วมสมัย ประวัติศาสตร์การเต้นสั้น ๆ ของนิวซีแลนด์
โดย ฟรานเชสกา ฮอร์สลีย์
คะปะฮะกะ (Kapa haka) เป็นประเพณีการเต้นอย่างแรกของประเทศนิวซีแลนด์หรือเอาเตอารัว (Aotearoa) เป็นรูปแบบศิลปะพื้นฐานของชาวมาวรี ต้นกำเนิดของประเพณีนี้เข้ามาสู่เอาเตอารัวเมื่อชาวมาวรีเดินทางมาจากหมู่เกาะอื่น ๆ ในมหาสมุทรแปซิฟิกระหว่างการอพยพซึ่งเริ่มต้นในปี ค.ศ.1200
ต้นกำเนิดทางปรัชญาในประเพณีมาวรี
การเต้นได้ขยายไปเป็นความบันเทิงและการเล่าเรื่องรูปแบบหนึ่ง แต่ก็กล่าวถึงต้นกำเนิดทางปรัชญาอยู่เสมอ การเต้นของมาวรีมีพื้นฐานมาจากเทพเจ้า 2 องค์คือ ฮิเนรุฮิ (Hineruhi) และตาเนโรเร (Tānerore)ผู้เป็นตัวแทนลักษณะของแสงแดดยามรุ่งเช้าและช่วงที่ร้อนที่สุดของวันในประเพณีฟะเร ตะเปเร (whare tapere)
ประเพณีคะปะฮะกะรวมถึงไวอะตะ-อา-ริงอะ (waiata-a-ringa เพลงประกอบท่าทาง) ไวอะตะตะฟิโต (waiatatawhito การร้องเพลงและเต้นเพื่อเล่าเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์หรือตำนานต่าง ๆ) ปออิ (poi การเต้นที่ต้องขยับมืออย่างรวดเร็ว) คะปะฮะกะใช้พลังจากเพศชายและหญิงอย่างสมดุล ผสมผสานทั้งอดีตและปัจจุบัน และกล่าวถึงโลกธรรมชาติ ทั้งยังเป็นวิธีแสดงออกถึงประเด็นทางสังคม ตั้งแต่ช่วงทศวรรษที่ 1970 คณะการแสดงแบบชนเผ่ามาแข่งขันกันเป็นประจำทุก 2 ปี ในเทศกาลเต มะตะตินิ