การศึกษาวิจัยครั้งนี้ผู้วิจัยได้ทาการศึกษาค้นคว้า แนวคิดทฤษฏีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นแนวทางในการศึกษา โดยแยกเป็นประเด็นดังนี้
1.ทฤษฏีการกระทำด้วยเหตุผล
2.แนวคิดเกี่ยวกับความคิดเห็น
3.แนวคิดเกี่ยวกับ ทัศนคติ พิษภัย และโทษของบุหรี่
การนาเสนอตามลำดับต่อไปนี้
1.ทฤษฎีการกระทำด้วยเหตุผล
Fishbein & Ajzen (ฟีชเบียน และไอเซน) ได้เสนอทฤษฎีThe Theory of Reasoned Action เพื่อทำนายพฤติกรรมนุษย์ โดยใช้เวลาในการปรับปรุง พัฒนาและทดสอบเป็นเวลากว่า 15 ปี จนเสร็จสมบูรณ์ใน ค.ศ. 1975 โดยมีข้อตกลงเบื้องต้นว่ามนุษย์มีการใช้เหตุผล และข้อมูลอย่างเป็นระบบก่อนที่จะ ปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติพฤติกรรมใด ๆ ซึ่งเป็นความเชื่อมโยงระหว่างทัศนคติ กับพฤติกรรม โดยเชื่อว่าทัศนคติเป็นปัจจัยหนึ่งที่นาไปสู่การก่อเกิดพฤติกรรมได้ ทฤษฎีการกระทำด้วยเหตุผล ของ ฟีชเบียน และไอเซน ระบุถึงปัจจัยที่กำหนดความสอดคล้อง ของทัศนคติกับพฤติกรรมโดยเชื่อว่า บุคคลมีพฤติกรรมที่สอดคล้องกับเจตนาหรือความตั้งใจ (Intention) และการที่จะปฏิบัติพฤติกรรมที่เฉพาะเจาะจง
(Specific behavior) มาจาก 2 ปัจจัย คือ
1.1 ทัศนคติต่อพฤติกรรมนั้น (Attitude toward the Behavior) เป็นความเชื่อของบุคคลเกี่ยวกับผลการกระทำ และการประเมินคุณค่า ที่เกิดขึ้น ซึ่งการกระทำดังกล่าวจะ นำไปสู่ผลกรรม
ทางบวก บุคคลก็จะมีทัศนคติในทางที่เห็นด้วยต่อพฤติกรรมนั้น และในทางตรงข้าม ถ้าบุคคลเชื่อ
ว่าทาพฤติกรรมแล้วจะได้รับผลกรรมทางลบ บุคคลก็จะมีทัศนคติที่ไม่เห็นด้วย หรือต่อต้านพฤติกรรมนั้น
1.2 อิทธิพลของกลุ่มอ้างอิงต่อการปฏิบัติพฤติกรรม (Subjective Norms) ซึ่งเป็นความเชื่อของบุคคล เกี่ยวกับ ตัวบุคคล และหรือกลุ่มที่มีความสำคัญต่อบุคคลนั้น ว่าสมควรจะ ปฏิบัติพฤติกรรมนั้นหรือไม่ บรรทัดฐานกลุ่มอ้างอิง ที่มีความสำคัญได้แก่กลุ่ม ดังนี้
1.2.1 กลุ่มเพื่อน (Peer group) เป็นกลุ่มที่มีความหมายและสำคัญมากของวัยรุ่นในบางกรณีจะพบว่าวัยรุ่นติดสิ่งเสพติดเพราะเพื่อนชักชวน
1.2.2 ครูฝึก เป็นกลุ่มที่ทหารเกณฑ์ให้ความเกรงใจที่สุด เนื่องจากสามารถสั่งให้กลุ่มทหารเกณฑ์กระทำการใด ๆ ได้
1.2.3 ครอบครัว เป็นบุคคลที่สำคัญ เนื่องจากคนในครอบครัวจะเสียสละความสุขของตนเพื่อครอบครัวได้ จึงพบว่าพ่อบ้านเลิกสูบบุหรี่ เพราะภรรยา และบุตรพรชัย ลิขิตธรรมโรจน์กล่าวว่า ความตั้งใจ (Intention) คือการเอาใจจดจ่อเพื่อตัดสินใจเลือกการกระทาวิธีใดวิธีหนึ่ง โดยมีทิศทางแน่วแน่ของจิต มีจุดมุ่งหมายที่ชัดเจนต่อสิ่งที่ปรารถนา และแสดงออกตามที่มีทัศนคติ หรือความเชื่อต่อสิ่งนั้นความตั้งใจ เป็นตัวที่สามารถบ่งชี้ว่าบุคคลมีการวางแผนมากน้อยอย่างไรในการกระทำพฤติกรรมใดพฤติกรรมหนึ่ง ซึ่งความตั้งใจที่จะกระทานี้จะฝังอยู่จนกระทั่งถึงเวลาและโอกาสที่เหมาะสมบุคคลจึงแสดงพฤติกรรมออกมาในลักษณะที่สอดคล้องกับความตั้งใจ พฤติกรรมของบุคคลอยู่ภายใต้การควบคุมของความตั้งใจในการกระทาพฤติกรรม ความตั้งใจสามารถนาไปสู่การ
กระทำของพฤติกรรมบุคคลได้ บุคคลจะพิจารณาถึงผลของการกระทาทั้งหลาย ก่อนที่จะ ปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติพฤติกรรม ดังนั้น การอธิบายหรือทานายพฤติกรรมที่ดีที่สุด คือ การศึกษาถึงความตั้งใจในการกระทำ ซี่งจะใกล้เคียงกับความเป็นจริงมากที่สุด ไอเชนและฟีชเบียนเชื่อว่า ความตั้งใจเป็นปัจจัยสำคัญที่นำไปสู่การปฏิบัติและเป็นตัว ทำนายการปฏิบัติได้ อย่างไรก็ตามยังมีหลายกรณีที่มีข้อจากัดเมื่อให้ความตั้งใจอย่างเดียวมาเป็นปัจจัยหลักในการทำนายพฤติกรรมนั้น
1.3 ข้อจากัดของการนาความตั้งใจมาเป็นปัจจัยหลักเพียงอย่างเดียวในการทำนายพฤติกรรมได้แก่
1.3.1 ช่วงระยะเวลา ( Time interval) ระหว่างการวัดความตั้งใจที่จะกระทาพฤติกรรมและการสังเกตพฤติกรรม ถ้าเว้นระยะเวลานานขึ้นความสัมพันธ์ระหว่างความตั้งใจที่จะทำพฤติกรรมและการแสดงพฤติกรรมอาจลดลงได้
1.3.2 การได้รับข้อมูลข่าวสารใหม่ ( Exposure to new information) อาจทาให้บุคคลเปลี่ยนความตั้งใจที่จะพฤติกรรมได้
1.3.3 ขั้นตอนของพฤติกรรม ( Steps of behavior) หากพฤติกรรมซับซ้อนและมีขั้นตอนมากบุคคลอาจเปลี่ยนความตั้งใจและล้มเลิกการปฏิบัติได้
1.3.4 ความสามารถของบุคคล ( Abilities) ความตั้งใจเป็นเพียงการตัดสินใจที่จะกระทำพฤติกรรม หากบุคคลขาดความสามารถที่จะทาพฤติกรรมก็ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะเกิดการกระทาขึ้น
1.3.5 ความจา (Memory) บ่อยครั้งที่พบว่าบุคคลลืม จาไม่ได้ว่าตั้งใจจะทาอะไร เป็นเหตุให้ไม่เกิดพฤติกรรมนั้น ๆ
1.3.6 อุปนิสัยของบุคคล (Habit) หากการกระทาที่ตั้งใจ ขัดกับอุปนิสัย พฤติกรรมใหม่จะไม่เกิดขึ้นการเลิกสูบบุหรี่จะต้องกระทาอย่างต่อเนื่องด้วยความตั้งใจจริง หากเลิกล้มความตั้งใจกลับไปสูบแม้เพียงครั้งเดี่ยวจะเท่ากับเป็นการเริ่มต้นใหม่ การประยุกต์แนวคิดความเชื่อเกี่ยวกับผลของการกระทาพฤติกรรมซึ่งจะมีอิทธิพลต่อทัศนคติ และบรรทัดฐานกลุ่มอ้างอิง ส่งผลต่อความตั้งใจในการเลิกสูบบุหรี่ และจะมีผลต่อพฤติกรรมเลิกสูบบุหรี่ได้ต่อไป
2. แนวคิดเกี่ยวกับความคิดเห็น
2.1 ความหมายของความคิดเห็น
ปทานุกรมสังคมวิทยา ได้บัญญัติคาว่าความคิดเห็นหมายถึง
2.1.1 ข้อพิจารณาเห็นว่าเป็นจริงจากการใช้ปัญญาความคิดประกอบ ถึงแม้จะไม่ได้อาศัย
หลักฐานพิสูจน์ยืนยันได้เสมอไป
2.1.2 ทัศนะหรือประมาณการเกี่ยวกับปัญหาหรือประเด็นใดประเด็นหนึ่ง
2.1.3 คำแถลงที่ยอมรับนับถือกันว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในหัวข้อปัญหาที่มีผู้นามาขอปรึกษา
คำว่า “ความคิดเห็น” มีความหมายใกล้เคียงกับคาว่า ทัศนคติ ซึ่งมีคาอธิบายไว้ว่าแนวโน้ม บุคคลได้รับมาหรือเรียนรู้มา และกลายเป็นแบบอย่างในการแสดงปฏิกิริยาสนับสนุนหรือเป็นปฏิปักษ์ต่อบางสิ่งบางอย่างหรือต่อบุคคลบางคน
Kolasa ให้ความหมายว่า ความคิดเห็นเป็นการแสดงออกของบุคคลในการพิจารณาข้อเท็จจริงอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือการประเมินผล (evaluation) เกี่ยวกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งจากเหตุการณ์แวดล้อม (circumstances)
Hurlock (เฮอร์ล็อค) ได้ให้ความหมายว่าความคิดเห็น คือการแสดงออกด้านความรู้สึกสิ่งหนึ่งสิ่งใด เป็นความรู้สึกเชื่อถือที่ไม่ได้อยู่บนความแน่นอนหรือความจริง แต่ขึ้นอยู่กับจิตใจบุคคลจะแสดงออกโดยมีข้ออ้าง หรือการแสดงเหตุผลสนับสนุน หรือปกป้องความคิดเห็นนั้น ความคิดเห็นบางอย่างเป็นผลของการแปลความหมายของข้อเท็จจริง ขึ้นอยู่กับคุณสมบัติเฉพาะตัวของแต่ละคน เช่น พื้นความรู้ ประสบการณ์ในการทางาน สภาพแวดล้อม และมีอารมณ์เป